BABOK’da yer alan tanıma göre iş analizi, kurumların iş yapısını, iş kurallarını, iş süreçlerini çözümlemek, sorunlar ve fırsatlar için çözümler üretmek, çözümleri oluştururken çeşitli fonksiyonel birimler ile çalışarak, gerektiğinde bütünleştirici görev ve teknikler bütünüdür.
(http://www.iiba.org/IIBA_Website/Professional_Development/Business_Analysis_Body_of_Knowledge_pages/Business_Analysis_Body_of_Knowledge.aspx)

Kitap tanımını biraz sadeleştirirsek iş analizi, kurumlarda ortaya çıkan yeni iş ihtiyaçlarının mevcut sisteme entegrasyonunun nasıl yapılacağını ele alır. Günümüzde iş birimleri (satış-pazarlama, operasyon, kullanıcı deneyimi, finans, hukuk, insan kaynakları…) tarafından rekabette avantaj sağlamak, kullanıcı deneyimini iyileştirmek, sosyal sorumluluk vb. amaçlarla iletilen isteklerin hızlı ve sorunsuz bir şekilde mevcut sisteme entegrasyonunun sağlanması büyük öneme sahiptir.  Bu yazı boyunca sizlere uygulama geliştirme yaşam döngüsünün önemli parçalarından biri olan analiz sürecinin pratiklerini aktarmaya çalışacağız. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için son dönemde GittiGidiyor’da gerçekleştirdiğimiz bir projemizden örnekler vermek  istedik.

“Pazartesi günü hergün aynı saatte yaptığımız ekip toplantımızın ardından iş geliştirme ekibimizden gelen toplantı daveti ile bu sene sevgililer günü için yeni bir sayfa tasarlanacağını öğrenmiştik.

Konunun detaylarını iş biriminden dinleyeceğimiz toplantı öncesinde geçtiğimiz senelerde sevgililer günü için yaptığımız projeleri hızlıca gözden geçirmemiz gerektiği için iş analiz ekibi olarak öncelikle kendi aramızda bir toplantı gerçekleştirdik. İş analizinin başlangıç noktası -çoğunlukla- talep sahibinin mevcutta veya daha önceden ilgili işi nasıl yaptığını anlamaktır.

“Bugüne kadar bu iş nasıl yapılıyordu?” sorusunun cevabını aradığımız kısa toplantı ardından iş geliştirme ekibi bu seneki proje ile isteklerini dinlemek için biraraya geldik.

İş geliştirme ekibi geçtiğimiz yıllardan farklı olarak bu sene kullanıcıların tek bir sayfa üzerinde filtreleme yaparak satın almayı düşündükleri ürünlere hızlıca ulaşabilecekleri bir yapı hayal ettiklerini aktardı. Bunun üzerine iş analizi ekibi sayfada kullanılacak filtreleme yapısında hangi kriterlere göre filtreleme yapılacağı sorusunu yöneltti. Konseptimiz sevgililer günü olduğu için cinsiyet, kişisel özellikler, fiyat aralığı gibi kriterlere göre arama yapılmasının gerekli olduğu iş birimi tarafından belirtildi. Analiz ekibi söz konusu filtrelerden seçilecek değerlerin ürünler üzerinde tutulan bilgiler olup olmadığının araştırılması gerektiği bilgisini verdi. Örneğin ürünlerin listelenmesi aşamasında hangi cinsiyet için uygun bir ürün olduğu bilgisi satıcılar tarafından girilmiyorsa iş biriminin beklentisinin karşılanması için öncelikle ürünlere bu bilginin de eklenmesi gerekiyordu. İş analizi yeni talebin mevcut sisteme entegre edilebilmesi için eksik parçaların ortaya çıkarılması faaliyetlerini içerir. Geliştirilecek uygulamanın işleyeceği ve üreteceği verilerin belirlenmesi bu sürecin en önemli aşamalarından biridir.

Analiz ekibi konu hakkında notlarını aldı ve ilgili sayfaya site içerisinden nerelerden trafik verileceği sorusuyla toplantı devam etti. Sayfaya daha fazla trafik çekilebilmesi için SEO uzmanından da görüş alınması gerektiğini hatırlatıldı. İş analizi yeni talebin mevcut sisteme entegre edilebilmesi için hangi kaynaklara (insan kaynağı, teknik kaynaklar vb.) ihtiyaç duyulduğunun belirlenmesini sağlar.

Analiz ekibi yanıt bulması gereken pek çok soru ile toplantıdan ayrıldı. İş analizinin ilk aşaması olan müşteri ihtiyaçlarının belirlenmesi aşaması kısmen tamamlanmıştı. Analiz ekibi topladığı iş ihtiyaçlarını karşılayacak projenin oluşturulması için çalışmaya devam etti. Bu aşamada iş biriminin anlattığı iş ihtiyaçlarının doğru anlaşılıp anlaşılmadığının teyit edilmesi ve alternatif senaryoların daha kolay tespit edilebilmesi için çeşitli iş akışları, örnek ekran görüntüleri hazırlandı. İşin sonunda görsel açıdan mükemmel ekranlar veya son derece verimli çalışan algoritmalar üretmiş olsanız da, geliştirdiğiniz uygulama müşteri beklentisini karşılamıyorsa müşteri için hiç bir anlam ifade etmeyecektir. Bu nedenle analiz sürecinde müşteri ihtiyaçlarının doğru anlaşılması için sürekli müşteri ile iletişim kurmak gerekir. Yazılım geliştirme süreci sonunda müşterinin dokunacağı çıktıyı müşteriye olabildiğince erken göstermek önemlidir.

Bu çalışmaların ardından hem iş biriminin hem de teknoloji ekibinin projenin detayları hakkında bilgi sahibi olabilmesi amacıyla analiz değerlendirme ve kick-off toplantıları organize edildi. Bu toplantılar ile beraber projenin tüm detayları teknoloji ekibine aktarılırken, iş biriminin proje sonunda ortaya çıkacak olan ürün hakkında fikir sahibi olması sağlanmıştı. Bu aşamadan sonra yazılım geliştirme yaşam döngüsünde yer alan geliştirme, test, devreye alma ve bakım faaliyetleri gerçekleştirildi.

Proje sonunda birbirinden güzel hediyeler arasından sevgilisine uyan ürünü hızlıca bulup satın alan GittiGidiyor kullanıcılarının olumlu yorumları proje ekibi için en anlamlı ödüldü. Yukarıda hikayesini anlattığımız 2013 sevgililer günü sayfasına buradan erişebiliriz.”

Yukarıdaki örnekten de anlaşılabileceği üzere analiz süreci yazılım geliştirme yaşam döngüsünde oldukça önemli bir yere sahiptir. Daha basit bir örnek ile konuyu özetlemek gerekirse evinde vereceği bir parti için misafirlerine farklı bir yemek sunmak isteyen satış-pazarlama uzmanının faklı bir yemek için hangi malzemelere ihtiyaç duyacağı ve bu malzelemeleri hangi oranda hangi yöntemleri kullanarak karıştıracağını bir iş analiz uzmanı belirler. Dünyanın en kaliteli malzemelerini seçip, en mükemmel tarifini hazırlasanız da eğer yemeği pişirecek usta bir aşçı (yazılım geliştirme uzmanı) yoksa misafirlerinizi akşam yemeğinde mutsuz etmeniz kaçınılmazdır. Pişen yemeği ilk olarak bir test uzmanı tatma fırsatı bulur. Süreç sonunda misafirlerine farklı bir deneyim yaşatma imkanı bulan satış-pazarlama uzmanının ve misafirlerinin mutluluğu proje ekibine tüm yorgunluğu unutturur :)

GittiGidiyor ailesi olarak bizler GittiGidiyor?dan gerçekleştirdiğiniz her işlemin ardından yüzünüzde beliren tebessümden enerji alıyor ve sizlere her gün daha iyi hizmet sunabilmek için sabahları koşarak ofise geliyoruz :)